أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
160
قانون ( فارسى )
مجارى « 250 » و پذيرش اشكال به رطوبت نيازمند است . شايسته نيست بگويند كه : « اگر رطوبت به هضم كمك مىكند چرا خردسالان نمىتوانند چيزهاى سخت را هضم كنند » . اگر خردسالان در هضم چيزهاى سخت عاجزند و جوانان قدرت هضم آن را دارند از زيادى و كمى رطوبت نيست ، بلكه مربوط به همجنسى و دورى از همجنسى است . چيزهاى سخت با مزاج خردسالان سازگار نيست و ازاينروى نيروهاى هاضمه و نيروى گيرندهء آنها از جسم سخت روىگردان است . نيروى دفعكننده هم به دفع كردن مواد نامناسب با مزاج مىشتابد . ليكن در جوانان چيزهاى سخت با مزاج همآهنگ است و براى تغذيه آنها مناسب مىباشد . پس به اين نتيجه رسيديم كه نيروى گيرنده براى گرفتن و جهت نگهدارى هيات گيرندگى به زمان زياد و براى حركت دادن به زمان كم نياز دارد . نيروى جاذبه براى گرفتن و پايدارى در گرفتن زمان بسيار كوتاه و جهت جنبش ، زمانى دراز مىخواهد . نيروى دفع كننده فقط براى گرفتن كه در آن ثبات زيادى ندارد به زمانى كه به پايدارى بشمار آيد نيازمند است و به كمك حركت بسيار نياز دارد . نيروى هاضمه كارش گدازيدن و آميختن است . از اين روى نيروهاى خدمتگزار هريك به گونهاى به كيفيات اوليهء مذكور نيازمند است و در بهرهبردارى از آنها تفاوت دارند . فصل چهارم - قواى حياتى مقصود و منظور از قوهء حياتى قوهاى است كه هرگاه به اندامى از اندامها راه يابد آن را براى پذيرش حس و حركت و اعمال لازم حياتى آمادگى مىبخشد . از آنجا كه حالات ترس و خشم عارض بر روحى كه موجب باز و بسته شدن مىگردد كه منسوب به قوهء حيوانى است ، حركات ناشى از ترس و خشم را نيز به نيروهاى حياتى نسبت دادهاند . بگذاريد اين عبارت را روشنتر و صريحتر بيان كنيم : همانطور كه از مادهء متراكم اخلاط بتناسب مزاج يك فرد . گوهرى متراكم بوجود مىآيد كه يا اندام است و يا جزئى از اندام ، به همان وجه از مادهء بخارى اخلاط و از ماده لطيف اخلاط به تناسب مزاج هر فردى ، گوهرى لطيف و شفاف آفرينش مىيابد كه عبارت از روح
--> ( 250 ) - مجارى شامل : 1 - تمام معبرهاى ورودى و خروجى معمولى تشريح ، 2 - مدخل لولههائى كه به مجارى گوارش و مجارى ديگر باز مىشوند و در خارج بدن ديده نمىشوند 3 - مجارى ميكروسكپى كه در تشريح توصيفى از آنها ذكرى شده است 4 - محفظههاى نسجى كه بوسيله غشاهاى محدود احاطه نشدهاند و محل عبور مايعات بدن هستند 5 - پوششهاى دور عروقى و دور تا ندونى - مىباشد .